شناسنامه سند
قانون حکمرانی دیجیتال EarthCoop
دیباچه
به نام خدای جان و خرد
حکمرانی دیجیتال در EarthCoop برای تبدیل عدالت، کرامت انسان، حق مشارکت، حق نظارت، مالکیت همگانی زمین، مالکیت خصوصی مشروع، شفافیت، پاسخ‌گویی و امنیت به زیرساخت‌های نرم‌افزاری، داده‌ای و الگوریتمی تدوین می‌شود.
EarthCoop محصولی صرفاً فنی نیست؛ همان‌گونه که صرفاً متن حقوقی یا ایده نظری نیست. EarthCoop سامانه‌ای شراکتی، چندسطحی، اقتصادی، اجتماعی و فناورانه است که برای سازمان‌دهی حق همگانی نسبت به زمین، منابع مشترک، مشارکت، نظارت، مسئولیت و بهره‌مندی عادلانه به کار گرفته می‌شود.
در چنین سامانه‌ای، داده، هویت، رأی، پول، پروژه، گروه، هوش مصنوعی، قرارداد هوشمند و API فقط ابزار فنی نیستند؛ بلکه حامل حقوق، مسئولیت‌ها، اعتماد عمومی و آثار واقعی بر زندگی اعضا هستند. بنابراین، هیچ طراحی نرم‌افزاری نباید از عدالت، کرامت، حق اعتراض، حریم خصوصی، شفافیت و پاسخ‌گویی جدا شود.
این قانون، چارچوب حکمرانی دیجیتال EarthCoop را تعیین می‌کند تا فناوری در جایگاه درست خود قرار گیرد: ابزار تحقق عدالت، نه ابزار سلطه؛ ابزار مشارکت، نه حذف انسان؛ ابزار شفافیت، نه نظارت پنهان؛ ابزار امنیت، نه پنهان‌کاری مطلق؛ و ابزار کارآمدی، نه بهانه‌ای برای نقض حقوق بنیادین اعضا.
بخش نخست
کلیات، ماهیت و اصول حاکم
جایگاه و روابط اسنادی پیشنهادی: تابع FC و CO و با توجه به CH؛ با ECON، JUD و LOC هم‌رتبه و مالک قلمرو تخصصی داده، فناوری و حکمرانی دیجیتال است.
> وضعیت حقوقی این متن: نسخه رسمی 1.0 — ثبت‌شده و نافذ از 2026-10-01. شماره‌گذاری رسمی اسناد از این نسخه آغاز می‌شود؛ سوابق پیشین صرفاً سابقه توسعه و ممیزی پیش از نسل رسمی 1 هستند.
۱. DG قانون موضوعی بنیادین و مرجع اصلی حقوق و الزامات ماهوی حوزه داده، حریم خصوصی، امنیت دیجیتال، هویت دیجیتال، هوش مصنوعی، API، تمامیت سامانه و حکمرانی فناوری EarthCoop است. ۲. DG در چهارچوب FC و CO و با توجه به CH اعمال می‌شود و از حیث مرتبه حقوقی با سایر قوانین موضوعی بنیادین هم‌سطح است. ۳. DG در قلمرو اقتصادی، انتخابات، جوامع محلی و دادرسی، فقط جنبه‌های دیجیتال، امنیتی، داده‌ای و فنی اجرای قواعد معتبر همان حوزه را تنظیم می‌کند و نمی‌تواند ماهیت حقوق یا صلاحیت‌های مقرر در ECON، CO/EX، LOC یا JUD را تغییر دهد. ۴. قابلیت نرم‌افزاری، الگوریتم، API، Policy یا Configuration به‌خودی‌خود منبع اختیار حقوقی نیست. ---
هدف این قانون عبارت است از: ۱. صیانت از هویت دیجیتال، داده، حریم خصوصی و امنیت اعضا. ۲. تضمین تمامیت، قابلیت ممیزی و توضیح‌پذیری سامانه‌های دیجیتال EarthCoop. ۳. تنظیم اجرای دیجیتال رأی‌گیری، گروه‌سازی، اقتصاد، پروژه‌ها و سایر فرآیندهای قانونی بدون تغییر ماهیت قواعد اصلی آنها. ۴. تنظیم نجم‌هدا، هوش مصنوعی، APIها، قراردادهای هوشمند و زیرساخت‌های فنی از حیث حقوق دیجیتال، امنیت و پاسخ‌گویی. ۵. تضمین حق اعتراض انسانی نسبت به تصمیمات خودکار یا نیمه‌خودکار مؤثر بر حقوق. ---
تمام سامانه‌های دیجیتال EarthCoop بر اصول زیر استوارند: ۱. تقدم کرامت انسان بر ماشین. ۲. فناوری در خدمت عدالت. ۳. حداقل‌گرایی داده. ۴. امنیت و حریم خصوصی از آغاز طراحی. ۵. شفافیت مسئولانه. ۶. متن‌باز بودن زیرساخت‌های بنیادین تا حد امکان. ۷. قابلیت ممیزی مستقل. ۸. توضیح‌پذیری تصمیمات ماشینی. ۹. حق اعتراض و بازنگری انسانی. ۱۰. منع تمرکز قدرت دیجیتال. ۱۱. دسترسی‌پذیری برای اعضا با توانایی‌ها و شرایط متفاوت. ۱۲. نسخه‌بندی و ثبت تغییرات مهم سامانه‌ها.
۱. فناوری در EarthCoop ابزار اجرای عدالت، مشارکت، شفافیت، امنیت و پاسخ‌گویی است. ۲. هیچ سامانه دیجیتال نباید انسان را به داده، امتیاز، رأی، موجودی حساب، پروفایل رفتاری یا موضوع کنترل تقلیل دهد. ۳. تصمیمات دیجیتال مؤثر بر حقوق اعضا باید قابل فهم، قابل اعتراض و قابل بازنگری انسانی باشند.
۱. سامانه‌های EarthCoop باید از مرحله طراحی با حقوق اعضا، اصول سند مادر، منشور، قانون اساسی و قوانین موضوعی سازگار شوند. ۲. هیچ قابلیت نرم‌افزاری نباید پس از اجرا و وقوع آسیب، تازه از نظر حقوقی ارزیابی شود، مگر در موارد آزمایشی محدود و کنترل‌شده. ۳. هر سامانه بنیادین باید پیش از بهره‌برداری دارای ارزیابی حقوقی، فنی، امنیتی و اخلاقی باشد.
۱. هویت دیجیتال ابزار شناسایی، عضویت، مشارکت، رأی‌گیری، حساب مالی، گروه‌سازی و مسئولیت‌پذیری عضو در EarthCoop است. ۲. هویت دیجیتال باید امن، یکتا، قابل بازیابی، حریم‌خصوصی‌محور، ضدتقلب و قابل ممیزی باشد. ۳. هویت دیجیتال نباید به ابزار نظارت پنهان، حذف ناعادلانه، تبعیض یا کنترل رفتاری اعضا تبدیل شود.
۱. ثبت‌نام اولیه با پذیرش قوانین بنیادین، ارائه ایمیل معتبر و تأیید آن انجام می‌شود. ۲. در این مرحله، کاربر در وضعیت کاربر پایه قرار دارد و فقط حق تکمیل ثبت‌نام را دارد. ۳. سامانه باید وضعیت کاربر پایه، مراحل باقی‌مانده و آثار تکمیل یا عدم تکمیل ثبت‌نام را روشن نمایش دهد.
۱. سامانه هویت دیجیتال باید داده‌های لازم برای تکمیل عضویت را طبق قوانین معتبر عضویت، داده و حکمرانی دریافت و نگهداری کند. ۲. DG تعیین نمی‌کند که عضو باید تا کدام سطح مکانی برای ایجاد جامعه پایه حکمرانی پیش رود؛ این موضوع تابع LOC و فرآیندهای اجرایی معتبر است. ۳. سامانه باید میان «مسیر نشانی مکانی»، «جامعه پایه حکمرانی» و «عضویت در اجتماعات خردتر اختیاری» تمایز داده‌ای و رابطی روشن ایجاد کند. ۴. تغییر داده مکانی باید آثار خود بر گروه‌ها و وضعیت مشارکت را به‌صورت قابل توضیح و ممیزی نمایش دهد. ---
۱. هر عضو کامل دارای شناسه یکتای عضویت است. ۲. شناسه عضویت باید امکان اتصال امن به گروه‌ها، رأی‌گیری، نجم‌بهار، پروژه‌ها، بازار، امتیاز مشارکت و شکایات را فراهم کند. ۳. شناسه عضویت نباید بدون ضرورت مشروع در معرض عموم قرار گیرد. ۴. در صورت نیاز، سامانه می‌تواند از شناسه‌های نمایشی، مستعار یا سطح‌بندی‌شده برای حفظ حریم خصوصی استفاده کند.
۱. سامانه هویت باید تا حد امکان از ثبت عضویت تکراری، جعل هویت، حساب‌سازی سازمان‌یافته و سوءاستفاده انتخاباتی یا مالی جلوگیری کند. ۲. روش‌های ضدتقلب باید متناسب، شفاف در سطح لازم، غیرتبعیض‌آمیز و قابل اعتراض باشند. ۳. هیچ عضو نباید صرفاً بر پایه خطای سامانه یا تشخیص الگوریتمی غیرقابل توضیح از عضویت یا مشارکت محروم شود.
۱. سامانه باید مسیر امن، روشن و قابل دسترس برای بازیابی حساب عضو فراهم کند. ۲. بازیابی حساب باید از سوءاستفاده، سرقت هویت و تصاحب حساب جلوگیری کند. ۳. در بازیابی حساب، داده‌های حساس مالی، رأی، هویت و مکانی باید با احتیاط ویژه مدیریت شوند. ---
۱. داده عضو شامل اطلاعات هویتی، ایمیل، اطلاعات مکانی، صنفی، تخصصی، گروهی، انتخاباتی، مالی، پروژه‌ای، رفتاری، امتیاز مشارکت، شکایت، بازخورد و سایر داده‌های مرتبط با عضویت او در EarthCoop است. ۲. داده عضو امتداد شخصیت، حقوق، مشارکت، دارایی، انتخاب و زندگی دیجیتال او در EarthCoop است. ۳. هیچ داده‌ای نباید خارج از اهداف مشروع EarthCoop و بدون مبنای قانونی یا رضایت معتبر پردازش شود.
۱. EarthCoop فقط باید داده‌هایی را گردآوری کند که برای هدف مشخص، مشروع و ضروری لازم است. ۲. گردآوری داده اضافی، مبهم، بی‌هدف یا احتیاطی بدون ضرورت روشن ممنوع است. ۳. هر فرم، API یا سامانه باید دلیل دریافت داده‌های مهم را تا حد امکان به کاربر توضیح دهد.
۱. پردازش داده‌های شخصی اعضا باید بر پایه رضایت آگاهانه، ضرورت قراردادی، الزام قانونی یا منفعت مشروع محدود و قابل دفاع انجام شود. ۲. رضایت باید روشن، قابل فهم، قابل ثبت و در موارد مقتضی قابل پس‌گرفتن باشد. ۳. پس‌گرفتن رضایت نباید به مجازات پنهان یا محرومیت ناموجه از حقوق بنیادین عضو منجر شود.
۱. هر عضو حق دارد بداند چه داده‌هایی از او گردآوری شده، برای چه هدفی استفاده می‌شود، چه کسی به آن دسترسی دارد و چه مدت نگهداری می‌شود. ۲. سامانه باید داشبورد یا مسیر قابل فهمی برای مشاهده وضعیت داده‌های عضو فراهم کند. ۳. اطلاعات مربوط به داده باید به زبان روشن و غیرگمراه‌کننده ارائه شود.
۱. هر عضو حق دارد به داده‌های شخصی خود در EarthCoop دسترسی داشته باشد. ۲. عضو باید بتواند نسخه‌ای قابل استفاده از داده‌های مهم خود را در حدود قانون دریافت کند. ۳. دسترسی به داده نباید موجب نقض حقوق، حریم خصوصی یا امنیت دیگر اعضا شود.
۱. هر عضو حق دارد داده‌های نادرست، ناقص یا قدیمی خود را اصلاح کند. ۲. سامانه باید امکان ثبت درخواست اصلاح و مشاهده وضعیت رسیدگی را فراهم کند. ۳. در مواردی که اصلاح داده بر گروه‌ها، انتخابات، حساب مالی یا حقوق دیگران اثر دارد، اصلاح باید دارای ثبت سابقه و کنترل معتبر باشد.
۱. عضو می‌تواند در موارد مقرر، محدودسازی پردازش داده‌های خود را درخواست کند. ۲. محدودسازی نباید موجب تخریب حسابرسی، حذف آثار تصمیمات معتبر یا اخلال در حقوق دیگران شود. ۳. موارد، حدود و آثار محدودسازی در آیین‌نامه داده تعیین می‌شود.
۱. عضو می‌تواند در موارد مجاز، حذف داده‌های شخصی خود را درخواست کند. ۲. حذف داده نباید مانع نگهداری سوابق لازم برای حسابرسی مالی، رأی‌گیری، رسیدگی قضایی، امنیت یا تعهدات معتبر شود. ۳. در صورت امکان، داده‌ها باید به‌جای حذف کامل، ناشناس‌سازی یا کمینه‌سازی شوند، مگر آنکه قانون حذف کامل را لازم بداند.
۱. فروش داده‌های شخصی اعضا ممنوع است. ۲. هیچ نهاد، شرکت، توسعه‌دهنده، مدیر یا شریک فنی حق ندارد داده اعضا را به‌عنوان دارایی قابل فروش یا ابزار معامله خارج از قواعد EarthCoop استفاده کند. ۳. استفاده پژوهشی یا آماری از داده‌ها فقط با ناشناس‌سازی، رعایت حریم خصوصی، مجوز معتبر و هدف مشروع مجاز است.
۱. سامانه گروه‌سازی باید قواعد معتبر LOC و EX را به‌صورت قابل توضیح، قابل بازبینی و قابل ممیزی اجرا کند. ۲. DG حق ایجاد مستقل گروه حکمرانی، جامعه پایه، سطح مشارکت یا صلاحیت انتخاباتی جدید ندارد. ۳. عضو باید بتواند منبع قاعده و دلیل عضویت یا وضعیت خود در هر گروه را مشاهده کند، مگر در حدود محدودیت قانونی معتبر. ---
۱. سامانه باید وضعیت مشارکت عضو، از جمله فعال، ناظر یا فعال موقت، را بر اساس منبع حقوقی معتبر ثبت و اجرا کند. ۲. DG به‌تنهایی تعیین نمی‌کند کدام سطح فعال یا ناظر است؛ مالک ماهوی این قواعد LOC، CO و EX حسب موضوع هستند. ۳. هر تغییر وضعیت باید دارای منبع، زمان، دامنه و سابقه قابل ممیزی باشد. ---
۱. سامانه فقط در صورتی می‌تواند وضعیت فعال موقت ایجاد کند که منبع حقوقی یا اجرایی معتبر چنین اختیاری داده باشد. ۲. فعال موقت به‌خودی‌خود حق رأی انتخاباتی، حق انتخاب شدن یا احتساب در حدنصاب آغاز انتخابات ایجاد نمی‌کند. ۳. سامانه باید موضوع، مدت، دامنه، مرجع، هدف و پایان خودکار وضعیت فعال موقت را ثبت کند. ---
۱. سامانه باید امکان دهد عضو ناظر، نظر مربوط به سطح بالاتر را در گروه فعال خود ثبت کند و آن را به موضوع سطح بالاتر ارجاع دهد. ۲. اگر نظر یا پیشنهاد به حدنصاب همراهی یا حمایت برسد، سامانه باید مسیر ارجاع آن از طریق شبکه مدیران را ثبت و پیگیری کند. ۳. وضعیت ارجاع، پذیرش، بررسی، رد یا اقدام باید برای پیشنهاددهنده و اعضای ذی‌نفع قابل مشاهده باشد. ---
۱. سامانه رأی‌گیری آنلاین ابزار اجرای مدل انتخاباتی و رأی‌گیری مقرر در CO و EX است. ۲. DG مسئول امنیت، تمامیت، محرمانگی، دسترس‌پذیری، ثبت، ممیزی و حفاظت داده رأی است و نمی‌تواند به‌تنهایی مدل ماهوی انتخابات را تغییر دهد. ۳. هر رأی‌گیری مهم باید دارای شناسه، نسخه قواعد، زمان، دامنه، منبع حقوقی، مرجع ناظر و مسیر اعتراض باشد. ---
۱. سامانه باید مدل انتخابات معتبر EarthCoop را مطابق CO و EX پشتیبانی کند. ۲. تعداد مدیران، تعداد بازرسان، حدنصاب‌ها، دوره‌ها و سایر پارامترهای ماهوی انتخابات از منبع قانونی یا اجرایی مالک آن دریافت می‌شوند و DG منبع مستقل آنها نیست. ۳. سامانه باید رأی، اصلاح رأی، بازپس‌گیری، پذیرش مسئولیت، جایگزینی و نتایج را با حفظ تمامیت و قابلیت ممیزی اجرا کند. ---
۱. سامانه باید پارامترهای انتخاباتی معتبر را از registry رسمی و منبع مالک آنها دریافت و اجرا کند. ۲. هر پارامتر باید حداقل دارای شناسه، مقدار جاری، منبع حقوقی، مالک حقوقی، مرجع تغییر، دامنه، نسخه و تاریخ اثر باشد. ۳. وجود UI یا دسترسی مدیریتی برای تغییر پارامتر به معنای اختیار حقوقی برای تغییر آن نیست. ---
۱. توقف سیستمی یا دستی فقط بر اساس grounds و پارامترهای معتبر انتخاباتی اجرا می‌شود. ۲. DG مسئول ثبت دلیل، مرجع، زمان، دامنه اثر، audit trail و مسیر اعتراض دیجیتال است و خودِ grounds ماهوی توقف را ایجاد نمی‌کند. ---
۱. سامانه باید قرارداد مسئولیت را مطابق متن و قواعد معتبر EX و قوانین مرتبط ارائه و پذیرش آن را ثبت کند. ۲. DG مسئول احراز هویت امضاکننده، تمامیت متن، version، زمان، رضایت ثبت‌شده و قابلیت اثبات پذیرش است. ۳. اعتبار ماهوی قرارداد صرفاً از وجود امضای دیجیتال یا اجرای فنی ناشی نمی‌شود. ---
۱. سامانه باید تفویض رأی را فقط در حدود مدل مجاز CO/EX اجرا کند. ۲. DG مسئول تمامیت، امنیت، جلوگیری از انتقال مجدد غیرمجاز، ثبت دامنه موضوعی و بازپس‌گیری است. ۳. وزن یا اثر حقوقی تفویض از قواعد ماهوی انتخابات ناشی می‌شود و DG منبع مستقل آن نیست. ---
۱. عضو باید بتواند رأی یا تفویض خود را مطابق قواعد معتبر به‌صورت ساده، ثبت‌شده و قابل پیگیری بازپس گیرد. ۲. اگر بازخورد یا نظر همراه رأی یا بازپس‌گیری مجاز باشد، سامانه باید سطح مشاهده را مطابق گزینه‌های قانونی و تنظیمات معتبر اجرا کند. ۳. DG حق ایجاد سطح مشاهده جدید یا افشای هویت رأی‌دهنده خارج از مبنای قانونی، رضایت معتبر یا حکم صالح را ندارد. ---
۱. منبع حقوقی انتخابات تعیین می‌کند چه بخش‌هایی از رأی محرمانه یا قابل انتشار است؛ DG باید آن سیاست را به‌صورت امن و قابل ممیزی اجرا کند. ۲. نتیجه باید تا حد مقرر قابل ممیزی باشد بدون آنکه داده هویتی بیش از حد لازم افشا شود. ۳. دسترسی به داده خام رأی برای امنیت، کشف تقلب یا حسابرسی باید دارای مبنای قانونی، حداقل دسترسی و audit trail باشد. ---
۱. نجم‌بهار زیرساخت دیجیتال اجرای ECON است. ۲. نجم‌بهار قانون‌گذار، مرجع Creation یا مالک دارایی اعضا نیست. ۳. هر عملیات مالی باید از مبنای قانونی، قراردادی، Policy یا تصمیم معتبر ناشی شود. ۴. تغییر مستقیم موجودی خارج از Event Pipeline معتبر ممنوع است.
Asset Holdings، Liabilities، Credit Assessment، VPU Holdings، Project Commitments و Retirement Obligations داده مالی حساس‌اند. دسترسی باید بر Least Privilege استوار باشد.
نجم‌بهار باید حداقل سه حوزه متمایز داشته باشد: Money Ledger، Asset Ledger و Liability Ledger. نمایش یکپارچه UI نباید موجب ادغام معنایی شود. Asset Value یا Debt Entry نباید Money Balance ایجاد کند.
۱. سامانه باید مانع خرج، انتقال، فروش، هدیه، وثیقه‌گذاری یا سرمایه‌گذاری مستقیم Dim شود. ۲. Dim فقط از مسیرهای قانونی Activation فعال می‌شود. ۳. در پروژه عمومی نیز چرخه صحیح Commitment → Committed Dim → Activation → Transfer است. ۴. «مصرف هدفمند مستقیم Dim» به‌عنوان قابلیت مستقل مجاز نیست.
۱. Cancellation از Retirement/Burn جداست. ۲. Cancellation بر Dim فعال‌نشده اعمال می‌شود. ۳. Retirement فقط وقتی است که Active Bahar واقعاً از عرضه خارج شود. ۴. انتقال پول به صندوق Retirement به خودی خود Burn نیست. ۵. Retirement نباید به مصادره پنهان دارایی عضو یا وراث تبدیل شود.
۱. هوش مصنوعی در EarthCoop ابزار تحلیل، آموزش، ترجمه، پیشنهاد، پشتیبانی، حسابرسی، کشف فساد، پاسخ‌گویی، هدایت کاربر و بهبود تصمیم‌گیری است. ۲. هوش مصنوعی نباید جایگزین کامل انسان در تصمیمات بنیادین حقوقی، قضایی، مالی، انتخاباتی، عضویتی یا حاکمیتی شود. ۳. هر سامانه هوش مصنوعی مؤثر بر حقوق اعضا باید قابل توضیح، قابل ممیزی، قابل اعتراض و قابل بازنگری انسانی باشد.
۱. نجم‌هدا دستیار هوش مصنوعی EarthCoop است. ۲. نجم‌هدا می‌تواند برای پاسخ به پرسش‌های اعضا، راهنمایی در استفاده از سامانه‌ها، جست‌وجوی دانش، توضیح قوانین، پیشنهاد مسیر پشتیبانی، آموزش مشارکت و کمک به فهم پروژه‌ها به کار رود. ۳. نجم‌هدا نباید بدون اختیار قانونی، تصمیم نهایی درباره حقوق، دارایی، رأی، عضویت، اعتبار یا شکایت اعضا اتخاذ کند. ۴. نجم‌هدا باید در موارد لازم، موضوع را به پشتیبانی انسانی یا مرجع صالح ارجاع دهد.
۱. هرگاه عضو با سامانه هوش مصنوعی تعامل می‌کند، باید تا حد امکان بداند که با انسان یا ماشین روبه‌روست. ۲. خروجی‌های مهم هوش مصنوعی باید با سطحی از توضیح همراه باشد که عضو بتواند مبنای پیشنهاد یا پاسخ را بفهمد. ۳. استفاده از هوش مصنوعی برای تولید پاسخ‌های گمراه‌کننده، پنهان‌کاری تصمیمات یا ایجاد اعتماد کاذب ممنوع است.
۱. هیچ سامانه هوش مصنوعی، پیشنهادگر، اعلان، رتبه‌بندی یا رابط کاربری نباید برای دستکاری پنهان رفتار اعضا، خرید رأی، هدایت ناعادلانه سرمایه، سرکوب نقد یا کنترل سیاسی استفاده شود. ۲. طراحی تجربه کاربری باید شفاف، منصفانه و قابل انتخاب باشد. ۳. الگوهای تاریک، اجبار پنهان، انتخاب‌های فریبنده یا فشار روانی دیجیتال ممنوع است.
ممیزی باید بررسی کند آیا مدل Creation غیرمجاز می‌دهد، Balance را مستقیم تغییر می‌دهد، تصمیم Credit نامرتبط یا تبعیض‌آمیز می‌گیرد، خارج از اختیار کاربر معامله می‌کند یا Fundamental Parameters را قابل تغییر می‌سازد.
AI نمی‌تواند به‌تنهایی مبنای قطعی مصادره، Burn، بدهکارشناختن شخص، مسدودسازی طولانی دارایی یا محرومیت اقتصادی شدید باشد. اقدام حفاظتی فوری ماشینی باید موقت، مستند و مشمول بازبینی انسانی سریع باشد.
۱. قرارداد هوشمند در EarthCoop ابزار اجرای خودکار تعهدات معتبر، قانون‌مند و ثبت‌شده است. ۲. قرارداد هوشمند می‌تواند در پروژه‌ها، صندوق‌ها، پرداخت‌ها، عضویت، حق عضویت، دستمزد منتخبین، بازار و سایر فرآیندهای مجاز استفاده شود. ۳. قرارداد هوشمند جایگزین اصول بنیادین، حق اعتراض، دادرسی منصفانه یا مسئولیت انسانی نیست.
قرارداد هوشمند زمانی معتبر است که: ۱. مبنای حقوقی روشن داشته باشد. ۲. طرف‌های مربوط، موضوع و آثار آن را بدانند. ۳. قابل ممیزی و آزمون باشد. ۴. با اسناد بنیادین و قوانین موضوعی سازگار باشد. ۵. دارای مسیر توقف اضطراری، اصلاح خطا و اعتراض باشد. ۶. داده‌ها و منابع مالی را به‌طور امن و قابل حسابرسی مدیریت کند.
۱. قرارداد هوشمند مؤثر بر حقوق یا دارایی اعضا باید دارای سازوکار توقف اضطراری باشد. ۲. توقف اضطراری فقط در موارد خطر جدی، خطای فنی، سوءاستفاده، حمله، فساد یا تعارض آشکار با قانون مجاز است. ۳. هر توقف اضطراری باید ثبت‌شده، مستند، قابل بازنگری و دارای گزارش باشد.
۱. در صورت خطای فنی یا منطقی در قرارداد هوشمند، مرجع صالح باید بتواند آثار زیان‌بار را بررسی، اصلاح یا جبران کند. ۲. هیچ خطای نرم‌افزاری نباید بهانه‌ای برای سلب حق اعتراض یا جبران از عضو شود. ۳. توسعه‌دهندگان، نهادهای تأییدکننده و مجریان قراردادهای هوشمند در حدود نقش خود مسئولیت دارند.
۱. APIهای EarthCoop ابزار ارتباط کنترل‌شده میان سامانه‌های داخلی، برنامه‌های بیرونی، توسعه‌دهندگان، نهادها و خدمات مجاز هستند. ۲. APIها باید امن، مستند، نسخه‌بندی‌شده، دارای کنترل دسترسی و قابل حسابرسی باشند. ۳. هیچ API نباید داده حساس یا اختیار مهم را بدون مجوز معتبر در اختیار شخص یا سامانه غیرمجاز قرار دهد.
۱. هر API رسمی باید دارای مستندات روشن شامل هدف، ورودی، خروجی، سطح دسترسی، محدودیت‌ها، خطاها، نسخه، تغییرات و الزامات امنیتی باشد. ۲. تغییرات ناسازگار API باید با اطلاع‌رسانی، دوره گذار و ثبت نسخه انجام شود، مگر در موارد امنیتی فوری. ۳. مستندسازی نباید اسرار امنیتی لازم را افشا کند، اما نباید به پنهان‌کاری غیرپاسخ‌گو تبدیل شود.
۱. توسعه‌دهندگان داخلی یا بیرونی فقط در حدود مجوز، نقش و هدف مشخص می‌توانند به سامانه‌ها یا APIهای EarthCoop دسترسی داشته باشند. ۲. دسترسی توسعه‌دهنده باید ثبت‌شده، محدود، زمان‌مند، قابل لغو و قابل حسابرسی باشد. ۳. سوءاستفاده از دسترسی توسعه‌دهنده، استخراج داده، دور زدن محدودیت‌ها یا ایجاد قابلیت پنهان، تخلف بنیادین دیجیتال محسوب می‌شود.
۱. سامانه‌های عضویت، گروه‌سازی، رأی‌گیری، نجم‌بهار، پروژه‌ها، بازار، نجم‌هدا، پشتیبانی و مخزن اسناد باید با قواعد روشن یکپارچه شوند. ۲. یکپارچگی نباید به تمرکز خطرناک داده، وابستگی غیرضروری یا آسیب‌پذیری گسترده منجر شود. ۳. تبادل داده میان سامانه‌ها باید حداقلی، هدفمند، ثبت‌شده و قابل ممیزی باشد. ---
۱. امنیت باید از مرحله طراحی سامانه‌ها، پایگاه داده‌ها، APIها، رأی‌گیری، نجم‌بهار و هوش مصنوعی لحاظ شود. ۲. امنیت نباید فقط به اقدامات پس از رخداد یا وصله‌های دیرهنگام محدود شود. ۳. سامانه‌های بنیادین باید پیش از بهره‌برداری آزمون امنیتی و ارزیابی خطر داشته باشند.
۱. داده‌ها و قابلیت‌های سامانه باید بر اساس حساسیت و اثر حقوقی طبقه‌بندی شوند. ۲. دسترسی به داده‌ها باید نقش‌محور، حداقلی، ثبت‌شده و قابل لغو باشد. ۳. دسترسی‌های مدیریتی و فنی حساس باید تحت نظارت ویژه و کنترل چندمرحله‌ای قرار گیرد.
۱. هر رخداد امنیتی مهم باید ثبت، بررسی، مهار، گزارش و پس از آن تحلیل شود. ۲. رخدادهایی که بر داده، رأی، پول، هویت، پروژه یا حقوق اعضا اثر جدی دارند باید به اعضای متأثر اطلاع داده شوند، مگر در موارد محدود و مستند امنیتی. ۳. پس از رخداد، EarthCoop باید اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه را اجرا کند.
۱. سامانه‌های بنیادین باید دارای پشتیبان‌گیری منظم، آزمون بازیابی و برنامه تداوم خدمت باشند. ۲. از دست رفتن داده‌های هویتی، مالی، انتخاباتی یا حقوقی باید با بالاترین سطح اهمیت مدیریت شود. ۳. پشتیبان‌ها نیز داده حساس محسوب می‌شوند و باید محافظت شوند.
۱. زیرساخت دیجیتال EarthCoop باید در برابر خطا، حمله، قطعی، ازدحام، سانسور، تخریب و سوءاستفاده تاب‌آور باشد. ۲. تاب‌آوری باید با تمرکززدایی معقول، پشتیبان‌گیری، پایش، کنترل دسترسی و برنامه اضطراری تقویت شود. ۳. تمرکز کامل زیرساخت در یک نقطه یا وابستگی بدون جایگزین، برای سامانه‌های بنیادین خطرناک محسوب می‌شود.
۱. زیرساخت‌های بنیادین EarthCoop، به‌ویژه هویت، رأی‌گیری، نجم‌بهار، گروه‌سازی، قراردادهای هوشمند، حسابرسی و استانداردهای فنی، باید تا حد امکان متن‌باز و قابل بررسی مستقل باشند. ۲. متن‌باز بودن باید با امنیت، حریم خصوصی و جلوگیری از سوءاستفاده متوازن شود. ۳. استثناهای متن‌باز نبودن باید محدود، مستند، قابل بازنگری و تحت نظارت نهاد نگهبان داده و فناوری باشند.
۱. کدهای بنیادین EarthCoop باید در مخزن‌های نسخه‌بندی‌شده و قابل پیگیری نگهداری شوند. ۲. هر تغییر مهم باید دارای شناسه، توضیح، مسئول، تاریخ، اثر، آزمون و مسیر بازگشت باشد. ۳. تغییرات اثرگذار بر حقوق اعضا، رأی‌گیری، پول، داده یا امنیت باید مشمول بررسی ویژه شوند.
۱. نرم‌افزارهای بنیادین EarthCoop باید تا حد امکان تحت مجوزهایی منتشر شوند که استفاده، بررسی، مشارکت و توسعه مسئولانه را ممکن سازد. ۲. هیچ شخص یا شرکت نباید مالکیت انحصاری و غیرپاسخ‌گو بر زیرساخت‌های بنیادین EarthCoop پیدا کند. ۳. قراردادهای توسعه نرم‌افزار باید حقوق EarthCoop، اعضا، امنیت، متن‌باز بودن و امکان ادامه توسعه را تضمین کنند.
۱. توسعه‌دهندگان می‌توانند در چارچوب قواعد فنی، امنیتی و اخلاقی در توسعه EarthCoop مشارکت کنند. ۲. مشارکت توسعه‌دهنده باید با بررسی کد، آزمون، ثبت تغییرات، افشای تعارض منافع و مسئولیت‌پذیری همراه باشد. ۳. توسعه‌دهنده حق ندارد قابلیت پنهان، درب پشتی، ابزار نظارت مخفی یا کد مخرب وارد سامانه کند. ---
۱. استانداردهای فنی ابزار اجرای دقیق، ایمن، سازگار، قابل ممیزی و فناوری‌پذیر قوانین EarthCoop هستند. ۲. استاندارد فنی نمی‌تواند حقوق بنیادین اعضا را محدود یا تعهد جدیدی خارج از قانون ایجاد کند، مگر آنکه قانون چنین اختیاری داده باشد. ۳. در صورت تعارض متن قانون و استاندارد فنی، متن قانون حاکم است.
۱. هر استاندارد فنی EarthCoop باید دارای شناسه یکتا، نسخه، وضعیت، دامنه، مرجع تصویب، تاریخ اجرا و سابقه تغییرات باشد. ۲. شناسه‌های پیشنهادی می‌توانند شامل موارد زیر باشند: الف. EC-1001 — استاندارد هویت دیجیتال؛ ب. EC-1002 — استاندارد رأی‌گیری دیجیتال؛ پ. EC-1003 — استاندارد نجم‌بهار و کیف پول؛ ت. EC-1004 — استاندارد قرارداد هوشمند؛ ث. EC-1005 — استاندارد API؛ ج. EC-1006 — استاندارد امنیت و رخداد؛ چ. EC-1007 — استاندارد داده و حریم خصوصی؛ ح. EC-1008 — استاندارد هوش مصنوعی و نجم‌هدا؛ خ. EC-1009 — استاندارد گروه‌سازی خودکار؛ د. EC-1010 — استاندارد حسابرسی و دفترکل.
۱. استاندارد فنی باید با مشارکت متخصصان، نهادهای اجرایی، نهاد نگهبان داده و فناوری، نمایندگان ذی‌نفع و امکان نقد عمومی تدوین شود. ۲. هر استاندارد باید نسبت خود را با مواد قانونی مربوط مشخص کند. ۳. استانداردهای بنیادین باید پیش از اجرا، آزمون فنی، ارزیابی امنیتی و ارزیابی حقوقی داشته باشند.
۱. تغییر استاندارد فنی باید نسخه‌بندی‌شده، مستند و دارای سابقه تغییرات باشد. ۲. تغییرات ناسازگار باید دارای دوره گذار، اطلاع‌رسانی و امکان تطبیق سامانه‌های وابسته باشند. ۳. تغییر فوری برای رفع خطر امنیتی باید پس از اجرا مستند، گزارش و بازبینی شود.
۱. سامانه‌های EarthCoop باید برای افراد دارای محدودیت جسمی، حسی، زبانی، فنی، مالی، آموزشی یا جغرافیایی تا حد امکان قابل دسترس باشند. ۲. طراحی سامانه‌ها باید مانع مشارکت مؤثر اعضای کم‌توان، کم‌سواد، کم‌دسترسی یا فاقد تجهیزات پیشرفته نشود. ۳. در موارد مهم، مسیرهای جایگزین غیرکاملاً دیجیتال باید تا حد امکان پیش‌بینی شود.
۱. رابط‌های کاربری، پیام‌های مهم، قراردادها، هشدارها، فرم‌ها و تصمیمات سامانه باید تا حد امکان روشن، قابل فهم و قابل ترجمه باشند. ۲. پیچیدگی فنی نباید به ابزار محروم‌سازی اعضا از حق مشارکت، اعتراض یا فهم تصمیمات تبدیل شود. ۳. نجم‌هدا و ابزارهای آموزشی می‌توانند برای توضیح مفاهیم پیچیده به اعضا استفاده شوند.
۱. EarthCoop باید آموزش لازم برای استفاده از سامانه‌های عضویت، گروه‌ها، رأی‌گیری، نجم‌بهار، پروژه‌ها، بازار، داده و شکایات را فراهم کند. ۲. آموزش باید عملی، مرحله‌ای، قابل دسترس و متناسب با سطح مهارت اعضا باشد. ۳. هیچ عضو نباید به دلیل ناآشنایی اولیه با فناوری، از حقوق بنیادین مشارکت محروم شود. ---
۱. نهاد نگهبان داده و فناوری مسئول نظارت بر هویت دیجیتال، داده، حریم خصوصی، امنیت، رأی‌گیری، نجم‌بهار، هوش مصنوعی، APIها، قراردادهای هوشمند و زیرساخت‌های بنیادین دیجیتال است. ۲. این نهاد باید مستقل، پاسخ‌گو، تخصص‌محور، قابل حسابرسی و تابع اسناد بنیادین باشد. ۳. نهاد نگهبان داده و فناوری حق ندارد خود به مرکز غیرپاسخ‌گوی قدرت دیجیتال تبدیل شود.
وظایف این نهاد عبارت است از: ۱. ارزیابی سامانه‌های بنیادین پیش از بهره‌برداری. ۲. نظارت بر امنیت و حریم خصوصی. ۳. ممیزی الگوریتم‌ها و هوش مصنوعی. ۴. نظارت بر رأی‌گیری دیجیتال و سامانه‌های مالی حساس از منظر فنی. ۵. بررسی رخدادهای امنیتی. ۶. پیشنهاد استانداردهای فنی. ۷. رسیدگی اولیه به شکایات دیجیتال. ۸. انتشار گزارش‌های دوره‌ای. ۹. اعلام خطر درباره تمرکز قدرت دیجیتال یا آسیب‌های جدی.
۱. سامانه‌های بنیادین EarthCoop باید مشمول حسابرسی دیجیتال شوند. ۲. حسابرسی دیجیتال شامل بررسی امنیت، داده، دسترسی‌ها، کد، API، الگوریتم، دفترکل، رأی‌گیری، هوش مصنوعی و قراردادهای هوشمند است. ۳. حسابرسی باید بتواند خطا، تقلب، تبعیض، نفوذ، سوءاستفاده، تمرکز قدرت و تصمیمات غیرقابل توضیح را شناسایی کند.
۱. EarthCoop باید گزارش‌های عمومی فنی در سطح مناسب منتشر کند. ۲. این گزارش‌ها می‌تواند شامل وضعیت امنیت، رخدادها، تغییرات مهم، ممیزی‌ها، عملکرد سامانه‌ها، خطاهای مهم و اقدامات اصلاحی باشد. ۳. گزارش عمومی نباید اسرار امنیتی یا داده‌های حساس اعضا را افشا کند.
۱. DG رفتارهای ذاتاً دیجیتال و داده‌ای ممنوع را تعریف می‌کند؛ از جمله دسترسی یا افشای غیرمجاز داده حساس، فروش غیرمجاز داده، نفوذ، backdoor مخرب، دستکاری عمدی سامانه یا الگوریتم، سوءاستفاده از API و جعل یا نابودی عمدی سوابق دیجیتال. ۲. تخلفات اقتصادی، انتخاباتی، محلی یا قضایی که فقط از ابزار دیجیتال استفاده کرده‌اند، ماهیت اصلی خود را از قانون موضوعی صلاحیت‌دار می‌گیرند و DG فقط جنبه دیجیتال آنها را تنظیم می‌کند. ۳. هیچ رفتار صرفاً به علت عدم انطباق فنی، بدون مبنای قانونی روشن، «تخلف حقوقی» محسوب نمی‌شود؛ عدم انطباق فنی و رخداد امنیتی باید از تخلف حقوقی تفکیک شوند. ---
۱. تعریف عناصر تخلف دیجیتال در DG و رسیدگی، اثبات، تعیین مسئولیت و ضمانت اجرای نهایی در JUD انجام می‌شود. ۲. حفظ زنجیره ادله، تمامیت لاگ‌ها، حریم خصوصی و قابلیت اثبات فنی بر عهده سامانه‌های DG و STD است. ۳. اقدام حفاظتی فوری فنی فقط در حدود اختیار قانونی، ضرورت، تناسب، مدت محدود و بازبینی سریع مجاز است و به‌تنهایی احراز تخلف نهایی محسوب نمی‌شود. ---
۱. اقدامات فنی مانند لغو token، توقف API، قرنطینه credential، محدودسازی موقت endpoint یا توقف اجرای قرارداد هوشمند فقط در حدود مبنای قانونی و برای دفع خطر مشخص مجازند. ۲. عزل، جبران اجباری، محرومیت طولانی، تعلیق گسترده حساب یا سایر ضمانت اجراهای نهایی باید طبق JUD و منبع ماهوی مرتبط اعمال شوند. ۳. هر اقدام حفاظتی باید دارای دلیل، مرجع، دامنه، تاریخ آغاز، معیار پایان و مسیر بازبینی باشد. ---
۱. هیچ عضو نباید بدون دلیل، اطلاع، امکان دفاع و مسیر اعتراض از دسترسی بنیادین به حساب، داده، رأی، نجم‌بهار یا شکایت محروم شود. ۲. تعلیق فوری فقط در موارد خطر جدی و مستند مجاز است. ۳. تعلیق فوری باید پس از اجرا به‌سرعت بازبینی شود. ---
۱. اجرای این قانون می‌تواند مرحله‌ای و متناسب با بلوغ فنی، امنیتی، مالی و اجتماعی EarthCoop باشد. ۲. اولویت اجرا با هویت دیجیتال، داده، گروه‌سازی خودکار، رأی‌گیری، نجم‌بهار، نجم‌هدا، APIهای بنیادین، امنیت، مخزن کد و حسابرسی دیجیتال است. ۳. هر مرحله باید دارای برنامه، مسئول، زمان‌بندی، شاخص، گزارش و مسیر بازبینی باشد.
۱. مقررات DG باید به موضوعات داده، هویت دیجیتال، امنیت، AI، API، قرارداد هوشمند، تمامیت رأی و اجرای فنی محدود باشند. ۲. «آیین‌نامه انتخابات دیجیتال» نمی‌تواند مدل ماهوی انتخابات را تغییر دهد و «آیین‌نامه فنی نجم‌بهار» نمی‌تواند قاعده اقتصادی تازه‌ای ایجاد کند. ۳. هر مقرره باید منبع اختیار و قلمرو تفویض خود را صریحاً ذکر کند. ---
۱. تفسیر تخصصی DG فقط در حدود داده، فناوری و امنیت دیجیتال معتبر است. ۲. تفسیر DG نمی‌تواند قاعده اقتصادی، انتخاباتی، محلی یا قضایی تازه‌ای ایجاد یا حکم قانون موضوعی هم‌رتبه را تغییر دهد. ۳. تعارض ساختاری یا صلاحیتی بنیادین مطابق FC و CO به مرجع عالی تفسیر ارجاع می‌شود. ---
۱. اصلاح DG باید در چهارچوب FC و CO و با توجه به CH انجام شود. ۲. آثار اصلاح بر قوانین موضوعی هم‌رتبه، به‌ویژه ECON، JUD و LOC، و بر EX و STD باید بررسی و حسب اهمیت اعلام شود. ۳. وجود تعارض با سند پایین‌تر مانع اصلاح معتبر DG نیست و سند پایین‌تر باید پس از اصلاح با آن تطبیق یابد. ---
۱. نسخه رسمی قانون حکمرانی دیجیتال باید در مخزن اصلی اسناد EarthCoop ثبت و نگهداری شود. ۲. هر نسخه معتبر باید دارای شناسه DG، شماره نسخه، تاریخ ثبت، زبان، وضعیت اعتبار و سابقه تغییرات باشد. ۳. اصلاحات بعدی باید با حفظ شناسه مواد، ثبت شماره نسخه جدید و ذکر سابقه تغییرات انجام شود.
۱. این متن، نسخه رسمی 1.0 سند DG در نسل رسمی نخست اسناد EarthCoop است. ۲. این نسخه با تصمیم صریح بنیان‌گذار EarthCoop در تاریخ 2026-10-01 ثبت شده و از همان تاریخ نافذ است. ۳. شماره‌ها و نسخه‌های پیش از این تصمیم، سابقه توسعه و ممیزی «پیش از نسل رسمی 1» محسوب می‌شوند و در توالی نسخه‌های رسمی جدید، نسخه پیشین این سند به شمار نمی‌آیند؛ سوابق تاریخی حذف یا بازنویسی نمی‌شوند.