سند مادر EarthCoop

۱. سند مادر EarthCoop بالاترین سند بنیادین در نظام حقوقی، نهادی، اقتصادی، فناورانه و اخلاقی EarthCoop است. ۲. این سند مبنای اعتبار، تدوین، تفسیر، اصلاح و اجرای همه اسناد، نهادها، سامانه‌ها، استانداردها، قراردادها و تصمیمات EarthCoop محسوب می‌شود. ۳. هیچ سند، رأی، تصمیم، قرارداد، استاندارد، الگوریتم یا اقدام اجرایی در EarthCoop نباید با مفاد این سند تعارض داشته باشد.

۱. هدف اصلی EarthCoop تحقق عدالت پایدار از راه شناسایی، سازمان‌دهی و اجرای حق همگانی نسبت به زمین، منابع طبیعی، ذخایر حیاتی، محیط زیست، فضا و میراث مشترک بشری است. ۲. EarthCoop برای تبدیل حق همگانی به ساختارهای اجرایی، حقوقی، اقتصادی، فناورانه و اجتماعی ایجاد می‌شود. ۳. EarthCoop صرفاً شرکت، تعاونی اقتصادی، شبکه اجتماعی، حزب سیاسی، دولت جایگزین یا سازمان خیریه نیست؛ بلکه سامانه‌ای شراکتی برای مالکیت، حاکمیت، مشارکت، نظارت، مسئولیت و بهره‌برداری عادلانه است.

۱. عدالت در EarthCoop عبارت است از قرار دادن هر چیز در جای خود و دادن هر حق به حق‌دار. ۲. بر پایه این تعریف، هر نظام مالکیت، حاکمیت، اقتصاد یا فناوری که حق ذاتی و همگانی نسبت به زمین و منابع مشترک را نادیده بگیرد، ناقص و نیازمند اصلاح است. ۳. معیار سنجش عدالت در EarthCoop میزان شناسایی، تضمین، اجرا و صیانت از حقوق واقعی صاحبان حق است.

۱. EarthCoop می‌تواند به‌عنوان یک شخصیت حقوقی شراکتی، چندسطحی، جهانی و فناوری‌پذیر سازمان یابد. ۲. این شخصیت حقوقی ابزار سازمان‌دهی حق همگانی، مشارکت همگانی، نظارت همگانی و مسئولیت همگانی است. ۳. EarthCoop نماینده مالکیت مطلق هیچ فرد، گروه، طبقه، شرکت، دولت یا نهاد خاصی نیست. ۴. EarthCoop در هر قلمرو حقوقی، تا حد امکان در چارچوب قوانین معتبر همان قلمرو فعالیت می‌کند، مشروط بر آنکه فعالیت آن با اصول بنیادین کرامت انسانی، عدالت، صلح، آزادی مشروع و حقوق بنیادین اعضا ناسازگار نگردد.

۱. EarthCoop در مرحله تأسیس، جایگزین دولت‌ها، نظام‌های حقوقی رسمی یا سازمان‌های بین‌المللی موجود نیست. ۲. توسعه EarthCoop باید تدریجی، داوطلبانه، قراردادی، صلح‌آمیز، محلی، منطقه‌ای، ملی، قاره‌ای و جهانی باشد. ۳. هیچ‌یک از اسناد یا تصمیمات EarthCoop نباید به‌گونه‌ای تفسیر شود که مجوز خشونت، اجبار غیرقانونی، تصرف قهری، شورش مسلحانه، نفرت‌پراکنی یا نقض صلح عمومی تلقی گردد. ---

۱. زمین، منابع طبیعی، ذخایر حیاتی، آب، هوا، خاک، معادن، جنگل‌ها، دریاها، اقیانوس‌ها، زیست‌بوم‌ها و ظرفیت‌های بنیادین حیات، موضوع حق همگانی‌اند. ۲. هیچ شخص حقیقی یا حقوقی نمی‌تواند نسبت به این امور مالکیت مطلق، بی‌حد، بی‌مسئولیت و محروم‌کننده دیگران داشته باشد. ۳. هرگونه مالکیت، تصرف یا بهره‌برداری اختصاصی نسبت به منابع مشترک، تنها در صورتی مشروع است که با حق مالکانه همگانی، عدالت بین‌نسلی، پایداری زیست‌محیطی و حقوق سایر ذی‌حقان سازگار باشد.

۱. EarthCoop مالکیت خصوصی مشروع بر دسترنج، خلاقیت، ابتکار، تولید، خدمات، آثار فکری، ابزار کار و دارایی‌های حاصل از فعالیت مشروع افراد را به رسمیت می‌شناسد. ۲. مالکیت خصوصی تا جایی محترم و قابل حمایت است که بر غصب منابع مشترک، انحصار ناعادلانه، تخریب زیست‌بوم، بهره‌کشی، محروم‌سازی ساختاری یا نقض حق همگانی استوار نباشد. ۳. اصل مالکیت همگانی زمین نباید به‌گونه‌ای تفسیر شود که نفی مطلق مالکیت خصوصی مشروع بر دسترنج افراد تلقی گردد.

۱. کرامت ذاتی هر انسان مستقل از تابعیت، جنسیت، نژاد، رنگ، زبان، دین، باور، طبقه، دارایی، محل تولد، وضعیت جسمی، توانایی، شغل، دانش، گرایش فکری یا جایگاه اجتماعی محترم و غیرقابل سلب است. ۲. هیچ قانون، تصمیم، فناوری، قرارداد یا سیاستی در EarthCoop نباید انسان را به ابزار صرف تولید، مصرف، رأی، داده، تبلیغ، کنترل یا سود تبدیل کند. ۳. انسان صاحب حق، مسئولیت، آگاهی، اختیار اخلاقی و امکان اعتراض است و نباید تحت سلطه مطلق ماشین، سرمایه، دولت، بازار، اکثریت یا اقلیت سازمان‌یافته قرار گیرد.

۱. همه انسان‌ها در حق بنیادین نسبت به زمین و منابع مشترک برابرند. ۲. تفاوت در تخصص، نقش اجرایی، سرمایه، اعتبار، مسئولیت، میزان مشارکت یا دستاورد، نباید اصل برابری بنیادین در حق مالکیت همگانی را از میان ببرد. ۳. هرگونه امتیاز نهادی، اقتصادی، فنی یا اجرایی باید موجه، شفاف، محدود، قابل حسابرسی، قابل اعتراض و قابل بازنگری باشد.

۱. هر انسان، به اعتبار سهم برابر خود در حق همگانی زمین، حق مشارکت در تصمیمات مربوط به منابع مشترک، ساختار حکمرانی، سیاست‌های اقتصادی، آینده زیست‌محیطی و منافع عمومی EarthCoop را دارد. ۲. مشارکت می‌تواند مستقیم، نمایندگی‌شده، تخصصی، محلی، دیجیتال، ترکیبی یا تفویض‌شده باشد. ۳. هیچ سازوکار مشارکتی نباید به‌گونه‌ای طراحی یا اجرا شود که عملاً گروهی از اعضا را به دلیل فقر، زبان، جغرافیا، ناآگاهی، ناتوانی فنی، معلولیت، تبعیض یا محدودیت دسترسی از مشارکت مؤثر محروم کند.

۱. هر عضو EarthCoop حق دارد بر تصمیمات، منابع، دارایی‌ها، قراردادها، بودجه‌ها، عملکرد مدیران، الگوریتم‌ها، نهادها و سامانه‌های EarthCoop نظارت کند. ۲. شفافیت، قابلیت ممیزی، دسترسی منصفانه به اطلاعات، امکان اعتراض و حق دریافت گزارش، از لوازم حق نظارت همگانی است. ۳. محرمانگی فقط در موارد ضروری، محدود، مستند و قابل نظارت، مانند حفظ حریم خصوصی، امنیت مشروع یا پیشگیری از آسیب جدی، مجاز است.

۱. حق همگانی نسبت به زمین و منابع، همراه با مسئولیت همگانی در حفظ، احیا، بهره‌برداری عادلانه و انتقال سالم آن‌ها به نسل‌های آینده است. ۲. هیچ عضو، نهاد، جامعه محلی یا واحد اجرایی نمی‌تواند صرفاً مدعی سهم خود از منافع مشترک باشد و از مسئولیت خود نسبت به عدالت، نگهداری و پایداری چشم‌پوشی کند. ۳. EarthCoop باید برای آموزش، سنجش، تشویق و الزام مسئولیت‌پذیری اعضا و نهادها سازوکارهای روشن ایجاد کند.

۱. نسل‌های آینده ذی‌حقان واقعی زمین، منابع طبیعی، محیط زیست، دانش و میراث مشترک بشری‌اند. ۲. هیچ نسل حاضر حق ندارد منابع مشترک را به‌گونه‌ای مصرف، نابود، آلوده، واگذار یا خصوصی‌سازی کند که امکان زندگی عادلانه نسل‌های آینده از میان برود. ۳. در تصمیمات بلندمدت EarthCoop، منافع نسل‌های آینده باید به‌عنوان معیار مستقل ارزیابی و تضمین شود.

۱. حیوانات، گیاهان، زیست‌بوم‌ها و سامانه‌های طبیعی صرفاً اشیای مصرفی انسان نیستند. ۲. EarthCoop باید در قوانین، نهادها و سامانه‌های خود برای حفاظت، احیا و نمایندگی منافع زیست‌بوم‌ها سازوکار ایجاد کند. ۳. بهره‌برداری اقتصادی از طبیعت تنها در صورتی مجاز است که با پایداری، جبران خسارت، حفظ تنوع زیستی و حق حیات موجودات زنده سازگار باشد.

اصول زیر در EarthCoop غیرقابل لغو، غیرقابل تعلیق دائمی و غیرقابل اصلاح ماهوی‌اند: ۱. کرامت ذاتی انسان. ۲. مالکیت همگانی زمین و منابع بنیادین حیات. ۳. حق مشارکت و نظارت همگانی. ۴. مالکیت خصوصی مشروع بر دسترنج. ۵. منع بردگی، استثمار، تبعیض ساختاری و سلطه مطلق. ۶. حق نسل‌های آینده. ۷. حفاظت از زیست‌بوم و منابع حیاتی. ۸. تقدم انسان بر ماشین در تصمیم‌گیری نهایی و قابل بازنگری. ۹. صلح‌محوری و منع خشونت قهری. ۱۰. حق اعتراض، دادرسی منصفانه و بازنگری نسبت به تصمیمات مؤثر بر حقوق اعضا. ---

۱. مجموعه اسناد بنیادین EarthCoop می‌تواند برای مقاصد نشر، آرشیو و ارجاع دارای شماره و ترتیب جلد باشد. شماره جلد، تاریخ تدوین یا ترتیب انتشار به‌خودی‌خود بیانگر برتری حقوقی یک سند بر سند دیگر نیست. ۲. سند مادر EarthCoop با شناسه FC عالی‌ترین سند نظام حقوقی داخلی EarthCoop و معیار اعتبار همه اسناد، تصمیمات، نهادها، قراردادها، سامانه‌ها و مقررات داخلی آن است. ۳. منشور EarthCoop با شناسه CH سند بنیادین ارزشی، فلسفی، اخلاقی و تفسیری EarthCoop است. جایگاه منشور از حیث کارکرد، بیان ارزش‌ها، آرمان‌ها، جهت‌گیری تمدنی و راهنمای تفسیر در چهارچوب FC است و به‌تنهایی اختیار نسخ حکم روشن و معتبر قانون اساسی یا قوانین الزام‌آور را ایجاد نمی‌کند. ۴. قانون اساسی EarthCoop با شناسه CO سند عالی ساختاری و الزام‌آور در تعیین حقوق بنیادین، ساختار حاکمیت، نهادها، صلاحیت‌ها، حدود قدرت و سازوکارهای اساسی تصمیم‌گیری است. ۵. قوانین موضوعی بنیادین، از جمله ECON، DG، JUD و LOC، از حیث مرتبه حقوقی هم‌سطح‌اند و هر یک در قلمرو تخصصی خود مرجع اصلی حکم ماهوی همان حوزه محسوب می‌شوند. ۶. اساسنامه اجرایی EarthCoop با شناسه EX سند عمومی تنظیم و هماهنگ‌سازی اجرای عملیاتی، سازمانی و نرم‌افزاری قوانین EarthCoop است. EX در هر قلمرو تابع قانون موضوعی صلاحیت‌دار همان قلمرو است و نمی‌تواند حق، تکلیف یا صلاحیت ماهوی مقرر در قانون را تغییر دهد. ۷. منشور اخلاقی EarthCoop با شناسه ETH سند هنجاری، اخلاقی و تفسیری فرابخشی است. ETH قانون موضوعی نیست و به‌تنهایی منبع مستقل ایجاد مجازات، محرومیت، سلب حق یا صلاحیت قهری محسوب نمی‌شود. ۸. استانداردهای فنی EarthCoop با شناسه STD و استانداردهای تفصیلی وابسته به آن، ابزار ترجمه و اجرای فنی الزامات معتبر حقوقی و اجرایی‌اند و فقط در حدود منبع اختیار معتبر خود لازم‌الاتباع‌اند. ۹. «سند مرجع تخصصی» با شناسه خانواده REF، سند غیرتقنینی وابسته به یک یا چند منبع معتبر است که برای توضیح معماری، مدل مفهومی، ارتباط مواد، اصطلاحات، مثال‌ها، سناریوها، ردیابی احکام و هدایت طراحی و پیاده‌سازی تدوین می‌شود. REF به‌خودی‌خود حق، تکلیف، ممنوعیت، صلاحیت، ضمانت اجرا، مسیر پولی یا پارامتر الزام‌آور جدید ایجاد نمی‌کند و در صورت تعارض، منبع حقوقی معتبر حاکم است. ۱۰. «سیاست‌نامه» با شناسه خانواده POL، سند تابعی است که فقط در صورت وجود تفویض معتبر و در حدود همان تفویض می‌تواند معیارهای تصمیم‌گیری، روش اعمال اختیار یا شیوه تنظیم پارامترهای قابل‌تفویض را تعیین کند. سیاست‌نامه نمی‌تواند از حدود سند اعطاکننده اختیار فراتر رود یا قاعده ماهوی تازه‌ای را که نیازمند قانون است ایجاد کند. ۱۱. آیین‌نامه، دستورالعمل، شیوه‌نامه، پروتکل، قرارداد نمونه، تنظیم سامانه، سیاست‌نامه، استاندارد تخصصی و سایر اسناد تابع، قدرت و دامنه اثر خود را از سند یا اسناد اعطاکننده اختیار می‌گیرند و نباید صرفاً بر اساس عنوان، شماره، محل انتشار یا تقدم زمانی برای خود مرتبه حقوقی مستقل فرض کنند. ۱۲. هر سند باید در شناسنامه رسمی خود نوع سند، نوع اثر حقوقی یا هنجاری، قلمرو صلاحیت، منبع یا منابع اختیار، اسناد بالادست، قوانین هم‌رتبه مرتبط، مرجع اجرا، مرجع تفسیر و قواعد اصلاح و نسخه‌بندی را مشخص کند. ---

۱. سند مادر بر همه اسناد، تصمیمات، نهادها، قراردادها، استانداردها و سامانه‌های EarthCoop برتری دارد. ۲. در صورت تعارض میان هر سند یا تصمیم با سند مادر، مفاد سند مادر حاکم است. ۳. هیچ رأی اکثریت، تصمیم اجرایی، قرارداد هوشمند، حکم داوری، استاندارد فنی، توافق خصوصی یا الگوریتم اجرایی نمی‌تواند اصول سند مادر را نقض کند.

۱. منشور EarthCoop بیانگر فلسفه، ارزش‌ها، آرمان‌ها، جهت‌گیری اخلاقی و مبانی تمدنی EarthCoop در چهارچوب سند مادر است. ۲. قانون اساسی EarthCoop این اصول و جهت‌گیری‌ها را به حقوق، نهادها، صلاحیت‌ها، محدودیت‌های قدرت و قواعد الزام‌آور ساختاری تبدیل می‌کند. ۳. در موارد ابهام، اجمال یا امکان چند تفسیر معتبر از قانون اساسی، تفسیری ترجیح دارد که با سند مادر و جهت‌گیری بنیادین منشور سازگارتر باشد. ۴. منشور به‌تنهایی نمی‌تواند حکم روشن و معتبر قانون اساسی را نسخ، تعطیل یا تغییر دهد. ۵. قانون اساسی نیز نمی‌تواند برخلاف اصول غیرقابل تغییر سند مادر معتبر تلقی شود. ۶. در صورت تعارض واقعی و غیرقابل جمع میان منشور و قانون اساسی، موضوع در پرتو سند مادر و مطابق صلاحیت مرجع عالی تفسیر بررسی می‌شود. ۷. هیچ مرجع یا شخصی نمی‌تواند صرفاً با استناد به یک برداشت اخلاقی یا فلسفی از منشور، صلاحیت جدید حاکمیتی، محدودیت تازه بر حق بنیادین یا ضمانت اجرای الزام‌آور ایجاد کند. ---

۱. قانون اساسی چارچوب حقوق بنیادین، صلاحیت‌ها، نهادها و حدود قدرت را تعیین می‌کند. ۲. ECON، DG، JUD و LOC قوانین موضوعی بنیادین هم‌رتبه‌اند و هر یک در قلمرو تخصصی خود اعمال می‌شوند. ایجاد قانون موضوعی بنیادین جدید باید همراه با تعیین قلمرو صلاحیت و نسبت آن با قوانین موجود باشد. ۳. اساسنامه اجرایی فرآیندهای عملیاتی لازم برای اجرای قانون اساسی و قوانین موضوعی را تنظیم می‌کند و نمی‌تواند در موضوعی که قانون موضوعی حکم ماهوی خاص دارد، حکم مغایر یا توسعه‌دهنده اختیار ایجاد کند. ۴. در برخورد ظاهری میان دو قانون موضوعی، نخست باید تفسیری برگزیده شود که اجرای هماهنگ هر دو را تا حد امکان حفظ کند. ۵. اگر اجرای هماهنگ ممکن نباشد، حکم خاص در قلمرو صلاحیت تخصصی خود بر حکم عام مقدم است. تشخیص حکم خاص باید بر مبنای موضوع، هدف، دامنه و صلاحیت حکم انجام شود، نه صرفاً عنوان سند. ۶. قانون متأخر هم‌رتبه فقط در صورت تصریح به اصلاح یا نسخ، یا در صورت تعارض واقعی و غیرقابل جمعی که هیچ تفسیر هماهنگی آن را رفع نکند، حکم پیشین را کنار می‌زند. نسخ ضمنی مفروض نیست. ۷. هر اصلاح یا قانون جدیدی که بر حکم قانون هم‌رتبه اثر می‌گذارد باید ماده یا مواد متأثر، نوع اثر، دامنه تغییر و تاریخ اجرا را تا حد امکان صریحاً ثبت کند. ۸. در صورت باقی‌ماندن تعارض مؤثر میان قوانین موضوعی، موضوع به مرجع عالی تفسیر ارجاع می‌شود. مرجع مزبور باید FC، CO، قلمرو صلاحیت، حقوق بنیادین و کمترین اخلال در نظام حقوقی را رعایت کند. ۹. هیچ EX، REG، POL، REF، STD، Configuration، قرارداد، UI، API، الگوریتم یا تصمیم اجرایی نمی‌تواند برای دورزدن، تغییر، نسخ یا تعلیق حکم معتبر قانون موضوعی استفاده شود، مگر در حدود تفویض صریح و معتبر همان منبع صلاحیت‌دار. ---

استانداردهای فنی تابع قوانین معتبرند. STD باید میان حکم ماهوی قانون و فرآیند اجرایی EX تمایز برقرار کند و نمی‌تواند از حکم اجرایی پایین‌تر برای نقض قانون موضوعی بالاتر استفاده کند. ---

۱. هر سند باید دارای شناسه رسمی، نسخه و سابقه تغییرات باشد. ۲. برای جلوگیری از ابهام میان نسخه‌ها، ارجاع حقوقی کامل به ماده باید نسخه سند را نیز مشخص کند. نمونه: `ECON-0.2-030`. ۳. شکل کوتاه `ECON-030` فقط هنگامی مجاز است که نسخه مورد استناد از زمینه بدون ابهام معلوم باشد. ۴. ماده‌ای که در نسخه قدیمی اصلاح، منتقل، ادغام یا نسخ شده است، شناسه تاریخی نسخه قدیمی خود را از دست نمی‌دهد. ۵. بازشماری در Consolidated Edition مجاز است، مشروط به اینکه نسخه جدید مشخص باشد، Concordance رسمی منتشر شود، شناسه‌های تاریخی قابل بازیابی باقی بمانند و هیچ ارجاع تاریخی به ماده‌ای دیگر منتقل نشود. ۶. در سامانه اسناد، ترجیحاً هر ماده علاوه بر شناسه خوانای حقوقی دارای شناسه فنی تغییرناپذیر (Immutable Provision ID) نیز باشد. ۷. APIها، Testها، قراردادهای هوشمند و نرم‌افزارهای حساس نباید فقط به شماره بدون نسخه وابسته باشند. ---

۱. هر ماده باید تا حد امکان فقط یک موضوع اصلی را بیان کند. ۲. متن مواد باید روشن، قابل اجرا، قابل تفسیر، قابل ارجاع و تا حد امکان عاری از ابهام و تکرار غیرضروری باشد. ۳. مفاهیم ارزشی باید، در صورت امکان و بدون تحریف ماهیت آنها، با معیارهای حقوقی، اجرایی، نهادی، فنی یا تفسیری همراه شوند. ۴. هر سند باید حسب ماهیت خود دست‌کم موارد زیر را مشخص کند: شناسه سند، نسخه، نوع سند، نوع اثر حقوقی یا هنجاری، قلمرو موضوعی، دامنه اجرا، مرجع تصویب یا صدور، مرجع اجرا، مرجع تفسیر تخصصی در صورت وجود، منابع بالادست، قوانین هم‌رتبه مرتبط، منبع تفویض برای اسناد تابع، قواعد اصلاح، وضعیت اعتبار و سابقه نسخه‌ها. ۵. استفاده از اصطلاحاتی مانند «تابع»، «مکمل»، «تفصیل‌دهنده»، «مجری»، «هماهنگ»، «مرجع» و «راهنما» نباید به ایجاد مرتبه یا صلاحیت حقوقی کاذب منجر شود. ۶. هرجا چند سند در یک موضوع نقش دارند، نوع رابطه آنها باید تا حد امکان مشخص شود؛ از جمله رابطه ماهوی، اجرایی، قضایی، تفسیری، اخلاقی، سیاستی، مرجع یا فنی. ---

۱. هر سند EarthCoop می‌تواند دارای دو نسخه باشد: نسخه رسمی و نسخه مشروح. ۲. نسخه رسمی متن معتبر، حقوقی و لازم‌الاتباع است. ۳. نسخه مشروح شامل توضیح فلسفه، مثال‌ها، یادداشت‌های تفسیری، نسبت با فناوری، راهنمای اجرا و ارتباط با سایر اسناد است. ۴. در صورت تعارض میان نسخه رسمی و نسخه مشروح، نسخه رسمی معتبر است.

۱. همه اسناد EarthCoop باید در پرتو تعریف عدالت در این سند تفسیر شوند. ۲. در موارد ابهام، تفسیری ترجیح دارد که حق را به ذی‌حق نزدیک‌تر کند، قدرت را پاسخ‌گوتر سازد، منابع مشترک را بهتر حفظ کند و امکان مشارکت واقعی اعضا را افزایش دهد. ۳. هیچ تفسیری نباید به محرومیت ساختاری، انحصار، تبعیض، فساد، سلطه یا تخریب منابع مشترک منجر شود.

۱. در تعارض میان منفعت اداری و حق بنیادین، اصل بر حمایت از حق بنیادین است. ۲. در تعارض میان ابهام اجرایی و حق مشارکت، اصل بر حفظ امکان مشارکت است. ۳. در تعارض میان کارایی کوتاه‌مدت و عدالت پایدار، اصل بر عدالت پایدار است. ۴. در تعارض میان سود اقتصادی و بقای زیست‌بوم، اصل بر بقای زیست‌بوم است. ۵. در تعارض میان تصمیم ماشینی و امکان اعتراض انسانی، اصل بر امکان اعتراض انسانی است.

۱. هیچ عضو، نهاد، مدیر، نماینده، توسعه‌دهنده، سرمایه‌گذار، کارشناس یا جامعه محلی نمی‌تواند از خلأ، ابهام یا پیچیدگی قوانین EarthCoop برای نقض روح عدالت، انحصار منابع، فرار از پاسخ‌گویی یا محروم‌سازی دیگران استفاده کند. ۲. هر اقدام ظاهراً قانونی که آشکارا با اصول بنیادین سند مادر تعارض داشته باشد، قابل ابطال، اصلاح یا بازنگری است. ۳. هیچ مرجع اجرایی، فنی، مالی، اخلاقی، تفسیری، اداری یا محلی نمی‌تواند از طریق آیین‌نامه، سیاست‌نامه، سند مرجع، استاندارد، قرارداد، الگوریتم، تنظیم سامانه، UI، API یا رویه عملی صلاحیتی را که منبع معتبر حقوقی به آن اعطا نکرده ایجاد کند. ۴. قابلیت فنی، دسترسی مدیریتی یا امکان پیکربندی به‌خودی‌خود اختیار حقوقی نیست. هر محدودیت مهم بر عضویت، رأی، دارایی، داده، مشارکت یا دسترسی باید دارای مبنای معتبر و قابل ردیابی حقوقی باشد. ---

۱. قوانین EarthCoop باید تا حد امکان قابلیت اجرا، سنجش، ممیزی، گزارش‌گیری و تبدیل به الزامات فنی داشته باشند. ۲. هر الزام قانونی مهم باید، در صورت امکان، با شاخص اجرا، مرجع مسئول، زمان‌بندی، سازوکار نظارت و پیامد نقض همراه شود. ۳. هیچ اصل بنیادینی به دلیل دشواری فنی یا اجرایی از اعتبار ساقط نمی‌شود؛ بلکه باید برای اجرای تدریجی، شفاف و قابل سنجش آن برنامه‌ریزی شود. ۴. هر قاعده ماهوی مهم باید دارای منبع حقوقی اصلی، یکتا و قابل شناسایی باشد. تکرار توضیحی یا فنی یک قاعده در سند پایین‌تر برای آن سند منبع مستقل اختیار ایجاد نمی‌کند. ۵. نمایش مقدار جاری یک قاعده یا پارامتر در سند اجرایی یا فنی مجاز است، مشروط بر اینکه منبع قانونی، نسخه و مرجع تغییر آن روشن باشد و سند نمایش‌دهنده اختیار مستقلی برای تغییر آن مقدار نداشته باشد. ۶. هر قاعده مهم باید، در صورت کاربرد، تا حد امکان از مسیر «منبع حقوقی → الزام اجرایی → استاندارد فنی → پیاده‌سازی → آزمون انطباق → شواهد اجرا» قابل ردیابی باشد. ۷. هر پارامتر قابل تنظیم باید دارای منبع قانونی یا تفویض معتبر، مالک حقوقی، مرجع تغییر، دامنه، مقدار جاری، تاریخ اثر و سابقه تغییرات باشد. قابل تنظیم بودن پارامتر به معنای اختیار آزاد مدیر سامانه در تغییر آن نیست. ---

۱. قوانین EarthCoop باید از آغاز به‌گونه‌ای طراحی شوند که قابلیت پیاده‌سازی در سامانه‌های دیجیتال، قراردادهای هوشمند، رأی‌گیری آنلاین، حسابرسی خودکار، مدیریت داده و هوش مصنوعی را داشته باشند. ۲. فناوری در EarthCoop ابزار اجرای عدالت، شفافیت، مشارکت، پاسخ‌گویی و کارایی است، نه جایگزین کرامت، اراده و مسئولیت انسان. ۳. هر حکم قانونی که قابلیت اجرای نرم‌افزاری دارد، باید در صورت امکان دارای ترجمه فنی، استاندارد اجرایی، معیار آزمون و سازوکار ممیزی باشد.

۱. قرارداد هوشمند ابزار اجرای خودکار تعهدات معتبر و قانون‌مند است. ۲. قرارداد هوشمند نمی‌تواند اصول بنیادین، حقوق اعضا، حق اعتراض، ضمانت‌های دادرسی یا قواعد آمره EarthCoop را نقض کند. ۳. هر قرارداد هوشمند مؤثر بر حقوق اعضا باید قابل ممیزی، قابل توضیح، قابل توقف اضطراری، قابل اصلاح و قابل اعتراض باشد.

۱. هوش مصنوعی در EarthCoop می‌تواند برای تحلیل، پیشنهاد، پیش‌بینی، حسابرسی، ترجمه، آموزش، کشف فساد، بهینه‌سازی و تسهیل تصمیم‌گیری به کار رود. ۲. تصمیم نهایی در امور بنیادین حقوقی، قضایی، اقتصادی و حاکمیتی نباید به‌طور کامل، غیرقابل توضیح و غیرقابل بازنگری به هوش مصنوعی واگذار شود. ۳. هر سامانه هوش مصنوعی مؤثر بر حقوق اعضا باید شفاف، قابل ممیزی، قابل توضیح، قابل اعتراض و تابع قانون باشد. ۴. هیچ سامانه هوش مصنوعی نباید برای نظارت پنهان، دستکاری رفتاری، تبعیض ساختاری، سرکوب مشارکت یا تمرکز غیرپاسخ‌گوی قدرت به کار رود.

۱. داده‌های اعضا، جوامع محلی و نهادهای EarthCoop باید با رعایت کرامت انسانی، حریم خصوصی، امنیت، رضایت آگاهانه، ضرورت مشروع و حداقل‌گرایی در پردازش مدیریت شوند. ۲. هیچ داده‌ای نباید برای نظارت پنهان، دستکاری سیاسی، تبعیض اقتصادی، بهره‌کشی رفتاری، فروش غیرمجاز، سلطه الگوریتمی یا محروم‌سازی ناعادلانه استفاده شود. ۳. اعضا باید نسبت به داده‌های شخصی خود از حق اطلاع، دسترسی، اصلاح، محدودسازی، انتقال، حذف در موارد مجاز و اعتراض برخوردار باشند.

۱. زیرساخت‌های نرم‌افزاری بنیادین EarthCoop، به‌ویژه سامانه‌های هویت، رأی‌گیری، خزانه، حسابرسی، قرارداد هوشمند، اعتبارسنجی و مدیریت داده، باید تا حد امکان متن‌باز، قابل بازرسی و قابل ممیزی باشند. ۲. استثناهای امنیتی باید محدود، موقت، مستند، قابل بازنگری و تحت نظارت نهاد مستقل فنی و حقوقی باشند. ۳. امنیت از راه پنهان‌کاری مطلق، جایگزین امنیت از راه طراحی درست، ممیزی مستقل، شفافیت مسئولانه و پاسخ‌گویی نمی‌شود.

۱. هر عضو که از تصمیم خودکار، نیمه‌خودکار یا الگوریتمی متأثر شود، حق دارد دلیل تصمیم را بداند و نسبت به آن اعتراض کند. ۲. هیچ محرومیت، تعلیق، کاهش اعتبار، محدودیت مالی، محدودیت عضویت یا تصمیم قضایی نباید صرفاً بر پایه خروجی غیرقابل توضیح ماشین اعمال شود. ۳. سازوکار اعتراض انسانی باید مستقل، قابل دسترس، زمان‌مند، مؤثر و قابل پیگیری باشد.

۱. هر انسان، به اعتبار انسان بودن و سهم برابر در حق همگانی زمین، ذی‌نفع بنیادین EarthCoop است. ۲. عضویت رسمی در EarthCoop می‌تواند تابع ثبت هویت، پذیرش قواعد بنیادین، رعایت مسئولیت‌ها و الزامات اجرایی باشد. ۳. هیچ شرط عضویتی نباید با اصل کرامت، برابری بنیادین، منع تبعیض و حق دسترسی منصفانه تعارض داشته باشد.

۱. EarthCoop از سطح محله، روستا، شهر و جامعه محلی آغاز می‌شود و به سطوح منطقه‌ای، ملی، قاره‌ای و جهانی پیوند می‌یابد. ۲. هر جامعه محلی باید تا حد امکان اختیار اداره امور نزدیک به خود را داشته باشد. ۳. اصل محلی‌بودن تصمیمات مانع رعایت حقوق بنیادین، استانداردهای مشترک، شفافیت، حسابرسی و نظارت عمومی نیست.

۱. اعضا می‌توانند در حدود قانون، رأی، اختیار یا نمایندگی خود را به اشخاص یا نهادهای مورد اعتماد تفویض کنند. ۲. هر تفویض باید شفاف، ثبت‌شده، محدود، قابل پیگیری و در هر زمان قابل بازپس‌گیری باشد، مگر در مواردی که قانون برای حفظ ثبات تصمیمات قطعی، محدودیت مشخص، موقت و موجه تعیین کند. ۳. تفویض اختیار نباید به سلطه پایدار، خرید رأی، تمرکز قدرت، حذف مشارکت مستقیم یا انحصار نمایندگی منجر شود.

۱. EarthCoop نقش تخصص را در اداره امور پیچیده به رسمیت می‌شناسد. ۲. تخصص جایگزین مشروعیت عمومی، شفافیت، پاسخ‌گویی و حق نظارت اعضا نیست. ۳. تصمیمات تخصصی باید بر پایه دانش معتبر، افشای تعارض منافع، امکان نقد عمومی، مستندسازی و سازوکار بازنگری اتخاذ شوند.

۱. هیچ شخص، نهاد، گروه، طبقه، شرکت، دولت، الگوریتم یا شبکه‌ای نباید در EarthCoop به قدرت غیرپاسخ‌گو، غیرقابل عزل، غیرقابل نظارت یا غیرقابل رقابت دست یابد. ۲. همه مناصب و اختیارات باید دارای حدود، مدت، نظارت، حسابرسی و امکان عزل یا بازنگری باشند. ۳. تمرکز داده، سرمایه، رأی، زیرساخت فنی، اختیار قضایی، رسانه، اعتبار یا منابع مشترک باید به‌طور ویژه تحت نظارت قرار گیرد.

۱. اقتصاد EarthCoop باید بر پایه ترکیب عادلانه مالکیت همگانی منابع، مالکیت خصوصی مشروع بر دسترنج، مشارکت تولیدی، شفافیت مالی و توزیع منصفانه منافع شکل گیرد. ۲. هدف اقتصاد EarthCoop صرفاً افزایش سود نیست، بلکه تحقق عدالت، کرامت، رفاه پایدار، آزادی مسئولانه، مسئولیت مشترک و حفظ زیست‌بوم است. ۳. هر سازوکار اقتصادی باید نسبت خود را با حق مالکانه همگانی، حق نسل‌های آینده و پایداری منابع مشخص کند.

۱. دارایی‌ها، درآمدها، هزینه‌ها، قراردادها، سرمایه‌گذاری‌ها، بدهی‌ها، صندوق‌ها و خزانه‌های EarthCoop باید شفاف، ثبت‌شده، قابل ممیزی و قابل گزارش‌گیری باشند. ۲. اطلاعات مالی عمومی باید تا حد امکان برای اعضا قابل دسترس، قابل فهم و قابل بررسی باشد. ۳. محدودیت دسترسی به اطلاعات مالی فقط در موارد موجه، محدود، مستند و قابل نظارت مجاز است.

۱. فساد، رشوه، اختلاس، تبانی، سوءاستفاده از اطلاعات، خرید رأی، پنهان‌کاری مالی، دور زدن قواعد شفافیت و استفاده خصوصی از منابع مشترک ممنوع است. ۲. همه مدیران، نمایندگان، کارشناسان، توسعه‌دهندگان، حسابرسان، داوران، سرمایه‌گذاران و تصمیم‌گیران موظف به افشای تعارض منافع مؤثر هستند. ۳. پنهان‌سازی تعارض منافع در تصمیمات مهم، تخلف بنیادین محسوب می‌شود.

۱. EarthCoop باید با هرگونه انحصار ناعادلانه بر زمین، منابع، داده، سرمایه، زیرساخت، بازار، فناوری، رأی، دانش یا رسانه مقابله کند. ۲. هیچ موفقیت اقتصادی، فنی، سیاسی یا اجتماعی نباید به سلطه ساختاری بر حقوق بنیادین دیگران تبدیل شود. ۳. قانون اقتصاد و قانون حکمرانی دیجیتال باید سازوکارهای تفصیلی ضدانحصار، ضدتمرکز و ضدفساد را تعیین کنند. ---

۱. هر عضو حق دارد نسبت به تصمیماتی که بر حقوق، اعتبار، عضویت، دارایی، مشارکت، داده‌ها یا آزادی او در EarthCoop اثر جدی می‌گذارد، اعتراض کند. ۲. هیچ مجازات، محرومیت، تعلیق، محدودیت یا تصمیم زیان‌بار نباید بدون اطلاع، دلیل، امکان دفاع و مرجع بازنگری معتبر اعمال شود. ۳. دادرسی EarthCoop باید منصفانه، زمان‌مند، قابل دسترس، مستند، بی‌طرف، مستقل و قابل پیگیری باشد.

۱. نقض اصول بنیادین سند مادر می‌تواند موجب ابطال تصمیم، تعلیق اجرا، بازنگری نهادی، مسئولیت شخصی، جبران خسارت، اصلاح ساختاری یا ارجاع به مرجع صالح شود. ۲. شدت ضمانت اجرا باید با اهمیت حق نقض‌شده، میزان آسیب، قصد متخلف، تکرار تخلف و ضرورت پیشگیری از تکرار متناسب باشد. ۳. هیچ مقام، نهاد، سامانه، قرارداد یا الگوریتمی از پاسخ‌گویی نسبت به نقض سند مادر مصون نیست.

۱. هر سند پایین‌تر از سند مادر مطابق تشریفات معتبر همان سند و در چهارچوب اسناد دارای مرتبه بالاتر از خود اصلاح می‌شود. ۲. اصلاح یک قانون موضوعی باید آثار آن بر قوانین موضوعی هم‌رتبه، اسناد اجرایی، مقررات تابع، استانداردها و پیاده‌سازی‌های وابسته را بررسی و حسب اهمیت اعلام کند. ۳. وجود تعارض میان قانون در حال اصلاح و یک سند پایین‌تر مانع اصلاح قانون نیست؛ سند پایین‌تر پس از لازم‌الاجراشدن اصلاح معتبر باید با منبع بالاتر تطبیق یابد. ۴. هیچ سند پایین‌تری نمی‌تواند از طریق اصلاح خود، حکم سند بالاتر یا منبع اعطاکننده اختیار را تغییر، نسخ، محدود، تعلیق یا بی‌اثر کند. ۵. هر پیشنهاد اصلاح ماهوی باید تا حد امکان شامل متن جاری، متن پیشنهادی، دلیل اصلاح، مواد و اسناد متأثر، اثر حقوقی، اثر اجرایی و فنی، تاریخ اجرا و قواعد گذار باشد. ۶. اصلاحی که بر حکم قانون هم‌رتبه اثر می‌گذارد باید نوع اثر را صریحاً اعلام کند و از نسخ ضمنی تا حد امکان پرهیز شود. ۷. هیچ اصلاحی نباید پنهانی، مبهم یا با اثر قهقرایی زیان‌بار بر حقوق بنیادین اعمال شود. ۸. نسخه‌های پیشین برای تاریخ حقوقی، حسابرسی و تفسیر تصمیمات گذشته محفوظ می‌مانند. ---

۱. اصلاح سند مادر تنها در موارد ضروری و پس از بررسی عمومی، ارزیابی حقوقی، ارزیابی فنی، ارزیابی اقتصادی، ارزیابی زیست‌محیطی و تصویب با نصاب ویژه ممکن است. ۲. اصول غیرقابل تغییر مندرج در ماده FC-015 قابل لغو یا اصلاح ماهوی نیستند. ۳. هر پیشنهاد اصلاح سند مادر باید همراه با گزارش آثار آن بر عدالت، حقوق اعضا، حاکمیت، فناوری، اقتصاد، زیست‌بوم و نسل‌های آینده منتشر شود. ۴. اصلاحات سند مادر باید با حفظ شناسه تاریخی مواد، شماره نسخه، تاریخ اجرا و سابقه تغییرات ثبت شوند.

۱. تفسیر رسمی سند مادر باید توسط مرجع عالی تفسیر EarthCoop انجام شود. ۲. مرجع عالی تفسیر باید ترکیبی از صلاحیت حقوقی، اخلاقی، فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی و نمایندگی عمومی داشته باشد. ۳. تا زمان تشکیل مرجع عالی تفسیر، هر تفسیر رسمی باید موقت، مستند، قابل نقد و قابل بازنگری باشد. ۴. مرجع تفسیر حق ندارد به بهانه تفسیر، اصول غیرقابل تغییر را تضعیف، تعلیق یا دگرگون کند.

۱. تا زمان تکمیل و استقرار کامل نظام اسناد، FC و CO معیار اصلی اعتبار ساختار حقوقی EarthCoop هستند و CH نقش ارزشی و تفسیری مقرر در این سند را دارد. ۲. پس از هر اصلاح ساختاری در نظام اسناد، اسناد، مقررات، استانداردها، تنظیمات و cross-referenceهای متأثر باید طبق برنامه انتقال مشخص با ساختار جدید تطبیق یابند. ۳. حکم انتقالی یا تغییر معماری اسناد، متن تاریخی نسخه‌های گذشته را بازنویسی نمی‌کند. هر اصلاح رسمی باید در نسخه جدید همان سند و با حفظ سابقه ثبت شود. ۴. تصمیمات پیشین که پیش از اصلاح و بر اساس قواعد معتبر زمان خود اتخاذ شده‌اند، صرف تغییر معماری اسناد خودبه‌خود باطل نمی‌شوند؛ مگر آنکه قانون، مرجع صالح یا ضرورت حمایت از حقوق بنیادین خلاف آن را اقتضا کند. ۵. در دوره تطبیق، هیچ تعارض قدیمی نمی‌تواند برای مرجع پایین‌تر حق مکتسبی جهت ادامه اعمال صلاحیتی ایجاد کند که طبق ساختار جدید فاقد مبنای معتبر است. ۶. برنامه تطبیق باید حسب اهمیت، اسناد مشمول، مسئول اصلاح، وضعیت اجرا و تاریخ‌های مؤثر را در سامانه ثبت رسمی قابل ردیابی کند. ---

۱. نسخه رسمی سند مادر باید در مخزن اصلی اسناد EarthCoop ثبت و نگهداری شود. ۲. هر نسخه معتبر باید دارای شماره نسخه، تاریخ ثبت، شناسه سند، زبان، وضعیت اعتبار و سابقه تغییرات باشد. ۳. نسخه‌های ترجمه‌شده، تا زمانی که مرجع صالح خلاف آن را تصویب نکرده باشد، تابع نسخه زبان مبنا هستند. ۴. سامانه ثبت اسناد باید حسب ماهیت سند، نوع سند، نوع اثر حقوقی یا هنجاری، قلمرو، منابع بالادست، قوانین هم‌رتبه مرتبط، منبع تفویض، تاریخ آغاز اثر، تاریخ پایان اثر، نسخه جایگزین‌کننده و وضعیت نسخ یا تعلیق را نیز قابل ثبت و بازیابی سازد. ۵. اطلاعات ثبتی ابزار اثبات و ردیابی اعتبار اسناد است و تغییر metadata به‌تنهایی نمی‌تواند بدون اصلاح معتبر متن حقوقی، مرتبه، صلاحیت یا اثر حقوقی سندی را تغییر دهد. ---

۱. این متن، نسخه رسمی 1.0 سند FC در نسل رسمی نخست اسناد EarthCoop است. ۲. این نسخه با تصمیم صریح بنیان‌گذار EarthCoop در تاریخ 2026-10-01 ثبت شده و از همان تاریخ نافذ است. ۳. شماره‌ها و نسخه‌های پیش از این تصمیم، سابقه توسعه و ممیزی «پیش از نسل رسمی 1» محسوب می‌شوند و در توالی نسخه‌های رسمی جدید، نسخه پیشین این سند به شمار نمی‌آیند؛ سوابق تاریخی حذف یا بازنویسی نمی‌شوند.