​

بخش پنجم — فناوری‌پذیری، داده و هوش مصنوعی

​

ماده FC-028 — اصل فناوری‌پذیری قانون

۱. قوانین EarthCoop باید از آغاز به‌گونه‌ای طراحی شوند که قابلیت پیاده‌سازی در سامانه‌های دیجیتال، قراردادهای هوشمند، رأی‌گیری آنلاین، حسابرسی خودکار، مدیریت داده و هوش مصنوعی را داشته باشند. ۲. فناوری در EarthCoop ابزار اجرای عدالت، شفافیت، مشارکت، پاسخ‌گویی و کارایی است، نه جایگزین کرامت، اراده و مسئولیت انسان. ۳. هر حکم قانونی که قابلیت اجرای نرم‌افزاری دارد، باید در صورت امکان دارای ترجمه فنی، استاندارد اجرایی، معیار آزمون و سازوکار ممیزی باشد.

​

ماده FC-029 — جایگاه قرارداد هوشمند

۱. قرارداد هوشمند ابزار اجرای خودکار تعهدات معتبر و قانون‌مند است. ۲. قرارداد هوشمند نمی‌تواند اصول بنیادین، حقوق اعضا، حق اعتراض، ضمانت‌های دادرسی یا قواعد آمره EarthCoop را نقض کند. ۳. هر قرارداد هوشمند مؤثر بر حقوق اعضا باید قابل ممیزی، قابل توضیح، قابل توقف اضطراری، قابل اصلاح و قابل اعتراض باشد.

​

ماده FC-030 — جایگاه هوش مصنوعی

۱. هوش مصنوعی در EarthCoop می‌تواند برای تحلیل، پیشنهاد، پیش‌بینی، حسابرسی، ترجمه، آموزش، کشف فساد، بهینه‌سازی و تسهیل تصمیم‌گیری به کار رود. ۲. تصمیم نهایی در امور بنیادین حقوقی، قضایی، اقتصادی و حاکمیتی نباید به‌طور کامل، غیرقابل توضیح و غیرقابل بازنگری به هوش مصنوعی واگذار شود. ۳. هر سامانه هوش مصنوعی مؤثر بر حقوق اعضا باید شفاف، قابل ممیزی، قابل توضیح، قابل اعتراض و تابع قانون باشد. ۴. هیچ سامانه هوش مصنوعی نباید برای نظارت پنهان، دستکاری رفتاری، تبعیض ساختاری، سرکوب مشارکت یا تمرکز غیرپاسخ‌گوی قدرت به کار رود.

​

ماده FC-031 — اصل حاکمیت داده

۱. داده‌های اعضا، جوامع محلی و نهادهای EarthCoop باید با رعایت کرامت انسانی، حریم خصوصی، امنیت، رضایت آگاهانه، ضرورت مشروع و حداقل‌گرایی در پردازش مدیریت شوند. ۲. هیچ داده‌ای نباید برای نظارت پنهان، دستکاری سیاسی، تبعیض اقتصادی، بهره‌کشی رفتاری، فروش غیرمجاز، سلطه الگوریتمی یا محروم‌سازی ناعادلانه استفاده شود. ۳. اعضا باید نسبت به داده‌های شخصی خود از حق اطلاع، دسترسی، اصلاح، محدودسازی، انتقال، حذف در موارد مجاز و اعتراض برخوردار باشند.

​

ماده FC-032 — متن‌باز بودن زیرساخت‌های بنیادین

۱. زیرساخت‌های نرم‌افزاری بنیادین EarthCoop، به‌ویژه سامانه‌های هویت، رأی‌گیری، خزانه، حسابرسی، قرارداد هوشمند، اعتبارسنجی و مدیریت داده، باید تا حد امکان متن‌باز، قابل بازرسی و قابل ممیزی باشند. ۲. استثناهای امنیتی باید محدود، موقت، مستند، قابل بازنگری و تحت نظارت نهاد مستقل فنی و حقوقی باشند. ۳. امنیت از راه پنهان‌کاری مطلق، جایگزین امنیت از راه طراحی درست، ممیزی مستقل، شفافیت مسئولانه و پاسخ‌گویی نمی‌شود.

​

ماده FC-033 — قابلیت اعتراض به تصمیمات ماشینی

۱. هر عضو که از تصمیم خودکار، نیمه‌خودکار یا الگوریتمی متأثر شود، حق دارد دلیل تصمیم را بداند و نسبت به آن اعتراض کند. ۲. هیچ محرومیت، تعلیق، کاهش اعتبار، محدودیت مالی، محدودیت عضویت یا تصمیم قضایی نباید صرفاً بر پایه خروجی غیرقابل توضیح ماشین اعمال شود. ۳. سازوکار اعتراض انسانی باید مستقل، قابل دسترس، زمان‌مند، مؤثر و قابل پیگیری باشد.

​

بخش ششم — عضویت، جامعه و حاکمیت چندسطحی

​

ماده FC-034 — اصل عضویت انسانی

۱. هر انسان، به اعتبار انسان بودن و سهم برابر در حق همگانی زمین، ذی‌نفع بنیادین EarthCoop است. ۲. عضویت رسمی در EarthCoop می‌تواند تابع ثبت هویت، پذیرش قواعد بنیادین، رعایت مسئولیت‌ها و الزامات اجرایی باشد. ۳. هیچ شرط عضویتی نباید با اصل کرامت، برابری بنیادین، منع تبعیض و حق دسترسی منصفانه تعارض داشته باشد.

​

ماده FC-035 — اصل جوامع محلی

۱. EarthCoop از سطح محله، روستا، شهر و جامعه محلی آغاز می‌شود و به سطوح منطقه‌ای، ملی، قاره‌ای و جهانی پیوند می‌یابد. ۲. هر جامعه محلی باید تا حد امکان اختیار اداره امور نزدیک به خود را داشته باشد. ۳. اصل محلی‌بودن تصمیمات مانع رعایت حقوق بنیادین، استانداردهای مشترک، شفافیت، حسابرسی و نظارت عمومی نیست.

​

ماده FC-036 — اصل تفویض‌پذیری و بازپس‌گیری اختیار

۱. اعضا می‌توانند در حدود قانون، رأی، اختیار یا نمایندگی خود را به اشخاص یا نهادهای مورد اعتماد تفویض کنند. ۲. هر تفویض باید شفاف، ثبت‌شده، محدود، قابل پیگیری و در هر زمان قابل بازپس‌گیری باشد، مگر در مواردی که قانون برای حفظ ثبات تصمیمات قطعی، محدودیت مشخص، موقت و موجه تعیین کند. ۳. تفویض اختیار نباید به سلطه پایدار، خرید رأی، تمرکز قدرت، حذف مشارکت مستقیم یا انحصار نمایندگی منجر شود.

​

ماده FC-037 — اصل تخصص‌محوری پاسخ‌گو

۱. EarthCoop نقش تخصص را در اداره امور پیچیده به رسمیت می‌شناسد. ۲. تخصص جایگزین مشروعیت عمومی، شفافیت، پاسخ‌گویی و حق نظارت اعضا نیست. ۳. تصمیمات تخصصی باید بر پایه دانش معتبر، افشای تعارض منافع، امکان نقد عمومی، مستندسازی و سازوکار بازنگری اتخاذ شوند.

​

ماده FC-038 — منع تمرکز قدرت

۱. هیچ شخص، نهاد، گروه، طبقه، شرکت، دولت، الگوریتم یا شبکه‌ای نباید در EarthCoop به قدرت غیرپاسخ‌گو، غیرقابل عزل، غیرقابل نظارت یا غیرقابل رقابت دست یابد. ۲. همه مناصب و اختیارات باید دارای حدود، مدت، نظارت، حسابرسی و امکان عزل یا بازنگری باشند. ۳. تمرکز داده، سرمایه، رأی، زیرساخت فنی، اختیار قضایی، رسانه، اعتبار یا منابع مشترک باید به‌طور ویژه تحت نظارت قرار گیرد.

​

بخش هفتم — اقتصاد، منابع و ضد فساد

​

ماده FC-039 — اصل اقتصاد عادلانه

۱. اقتصاد EarthCoop باید بر پایه ترکیب عادلانه مالکیت همگانی منابع، مالکیت خصوصی مشروع بر دسترنج، مشارکت تولیدی، شفافیت مالی و توزیع منصفانه منافع شکل گیرد. ۲. هدف اقتصاد EarthCoop صرفاً افزایش سود نیست، بلکه تحقق عدالت، کرامت، رفاه پایدار، آزادی مسئولانه، مسئولیت مشترک و حفظ زیست‌بوم است. ۳. هر سازوکار اقتصادی باید نسبت خود را با حق مالکانه همگانی، حق نسل‌های آینده و پایداری منابع مشخص کند.

​

ماده FC-040 — اصل شفافیت مالی

۱. دارایی‌ها، درآمدها، هزینه‌ها، قراردادها، سرمایه‌گذاری‌ها، بدهی‌ها، صندوق‌ها و خزانه‌های EarthCoop باید شفاف، ثبت‌شده، قابل ممیزی و قابل گزارش‌گیری باشند. ۲. اطلاعات مالی عمومی باید تا حد امکان برای اعضا قابل دسترس، قابل فهم و قابل بررسی باشد. ۳. محدودیت دسترسی به اطلاعات مالی فقط در موارد موجه، محدود، مستند و قابل نظارت مجاز است.

​

ماده FC-041 — منع فساد و تعارض منافع

۱. فساد، رشوه، اختلاس، تبانی، سوءاستفاده از اطلاعات، خرید رأی، پنهان‌کاری مالی، دور زدن قواعد شفافیت و استفاده خصوصی از منابع مشترک ممنوع است. ۲. همه مدیران، نمایندگان، کارشناسان، توسعه‌دهندگان، حسابرسان، داوران، سرمایه‌گذاران و تصمیم‌گیران موظف به افشای تعارض منافع مؤثر هستند. ۳. پنهان‌سازی تعارض منافع در تصمیمات مهم، تخلف بنیادین محسوب می‌شود.

​

ماده FC-042 — منع انحصار

۱. EarthCoop باید با هرگونه انحصار ناعادلانه بر زمین، منابع، داده، سرمایه، زیرساخت، بازار، فناوری، رأی، دانش یا رسانه مقابله کند. ۲. هیچ موفقیت اقتصادی، فنی، سیاسی یا اجتماعی نباید به سلطه ساختاری بر حقوق بنیادین دیگران تبدیل شود. ۳. قانون اقتصاد و قانون حکمرانی دیجیتال باید سازوکارهای تفصیلی ضدانحصار، ضدتمرکز و ضدفساد را تعیین کنند.